Objectiviteit O₁

Evaluatievraag 1: zijn de gegevens juist?

Aanleiding voor een objectiviteitsonderzoek

• Interne consistentie: gegevens van één bepaalde bron mogen niet met elkaar in tegenspraak zijn
• Consistentie: gegevens van verschillende bronnen mogen niet met elkaar in tegenspraak zijn

Betrouwbaarheid: lichamelijke en geestelijke toestand van de bron, belangenverstrengeling etc.

Consistentie is slechts een noodzakelijke en geen voldoende voorwaarde voor waarheid. Een sterkere indicatie voor waarheid wordt geleverd door het uitkomen van een voorspelling, wat de bewering corroboreert (ondersteunt). Nog sterker is een logisch bewijs dat aantoont dat het beweerde zonder twijfel waar is.

Psychische mechanismen van zelfbescherming

• Rationalisatie: zichzelf een goed motief toedichten
• Schuld vermijden: handelingen zo omschrijven dat de regel die ze verbied wordt vergeten
• Blind voor feiten: slecht nieuws negeren
• Gaan geloven in de eigen pose: geloven in het eigen imago

Consistentie betekent niet dat de gegevens waar zijn. Het is echter niet mogelijk om op basis van inconsistente gegevens een juiste conclusie te trekken.

Een implicatie van een bewering, of gebeurtenis A is een bewering of gebeurtenis B waarvan het ondenkbaar is dat hij onwaar zou zijn wanneer bewering A waar is.

Toets op interne consistentie:

Lees de tekst door en verwijder informatie die niet essentieel is. Noteer de beweringen die verdacht lijken. Vergelijk de beweringen en stel vast welke tegenstrijdig zijn. Indien de redenering een directe tegenspraak bevat, kan de analyse gestopt worden. Anders gaat u verder met: formuleer de implicaties van de beweringen die verdacht lijken. Noteer de implicaties onder de oorspronkelijke beweringen en stel vast of die nieuwe verzameling van beweringen een tegenstrijdigheid bevat.

Toets op (externe) consistentie:

Lees de tekst door en verwijder informatie die niet essentieel is. Noteer de beweringen die verdacht lijken en hun implicaties. Voeg hier de gegevens van andere bronnen toe. Stel vast of die nieuwe verzameling van beweringen een tegenstrijdigheid bevat.

Toets op betrouwbaarheid van de bron:

Fysiek - de bron kan niet beschikken over persoonlijke ervaring of het waarnemingsvermogen is gestoord

Psychisch - de bron liegt uit gewoonte of neigt tot haastige oordelen

Belang - de bron heeft een vooroordeel over de kwestie

Expertise - kan deze kwestie überhaupt worden beslist door een beroep op een autoriteit?

Is de persoon inderdaad een autoriteit? Heeft deze de benodigde expertise?

Voor wetenschappelijke methoden geldt dat alle stappen door collegas moeten kunnen worden gecontroleerd. Eventueel met verschillende methodes naar het zelfde resultaat: methodische triangulatie

Plausibiliteit wordt in twee betekenissen gebruikt. In de eerste plaats als substituut voorwaarheid en plausibiliteit in de betekenis van mate van zekerheid van de conclusie.